Sut y dyfarnwyd cymwysterau yng Nghymru eleni

Mae pandemig COVID-19 wedi cael effaith ddramatig ar ein bywydau i gyd, yn anad dim ein pobl ifanc sy'n astudio ar gyfer cymwysterau. Yn yr adran hon rydym yn disgrifio ein dull o ddelio â'r sefyllfa hynod hon.

Y flaenoriaeth yn y flwyddyn hynod hon yw galluogi dysgwyr i symud ymlaen i'r brifysgol, addysg bellach, prentisiaethau neu gyflogaeth 

Eleni, mae dysgwyr, ysgolion a cholegau wedi wynebu aflonyddwch digynsail o ran addysgu a dysgu.  Ym mis Tachwedd 2020, cyhoeddodd y Gweinidog Addysg na fyddai unrhyw arholiadau yn haf 2021, [dolen i’r cyfarwyddyd]  felly’r flaenoriaeth oedd dod o hyd i'r dull amgen tecaf o ddyfarnu graddau i ddysgwyr fel y gallent symud ymlaen i addysg bellach, prentisiaethau, neu gyflogaeth. Fel arfer, arholiadau, ochr yn ochr ag asesiadau di-arholiad, sy’n darparu'r dull tecaf o asesu cyrhaeddiad dysgwyr, felly er mwyn cyflawni'r flaenoriaeth hon roedd yn rhaid cyfaddawdu. 

Mae llesiant dysgwyr wedi bod wrth wraidd ein hymagwedd. 

Rydym wedi ystyried llesiant dysgwyr yn ofalus trwy adborth gan ysgolion, colegau a'n Grŵp Cynghori i Ddysgwyr, ers iddynt gael eu ffurfio ym mis Mai. Roedd y trefniadau asesu amgen a roddwyd ar waith yn ystyried yr angen i gefnogi iechyd a llesiant dysgwyr ar bob cam. Rydym yn gwybod y bydd gweithredu dull hyblyg wedi arwain at amrywiaeth o ddulliau gan wahanol ysgolion a cholegau (canolfannau). Efallai bod hyn wedi arwain at fwy o bryder i ddysgwyr ond o ystyried effaith amrywiol y pandemig ledled Cymru, dyma'r dull tecaf posibl o dan yr amgylchiadau. 

Roedd cydraddoldeb wrth wraidd ein penderfyniadau 

Mae tegwch yn ystyriaeth graidd yn ein gwaith.  Ni all cymwysterau ynddynt eu hunain fynd i'r afael â'r anghydraddoldebau mewn cymdeithas; ond rydym wedi ymrwymo i wneud popeth o fewn ein gallu i'w hatal rhag ychwanegu anfantais neu waethygu'r anfanteision presennol.   

Mae ein hamcanion cydraddoldeb rheoliadol yn hybu cydraddoldeb a chynhwysiant i bob dysgwr, gan gynnwys y rhai sy'n rhannu unrhyw un o'r nodweddion gwarchodedig perthnasol.  Ym mis Mehefin, gwnaethom gyhoeddi trosolwg o sut rydym wedi rheoli ein hymagwedd tuag at gydraddoldeb ers i'r pandemig ddechrau, sy'n cynnwys ystyriaethau o drefniadau asesu eleni. 

Datblygwyd trefniadau asesu amgen  mewn cydweithrediad â'r Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni 

Buom yn gweithio gyda'r Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni, grŵp o brifathrawon a phenaethiaid colegau, a fu’n cynghori’r Gweinidog Addysg ar gynigion ymarferol i gyflawni polisi Llywodraeth Cymru ar gymwysterau yn 2021.  

Dyfarnwyd graddau wedi’u pennu gan ganolfannau gan ysgolion a cholegau gan ddefnyddio dull hyblyg 

Gofynnwyd i ysgolion a cholegau bennu'r graddau ar gyfer eu dysgwyr gan ddefnyddio barn broffesiynol wedi'i hategu gan dystiolaeth berthnasol - Graddau a Bennir gan Ganolfannau. Nid oedd Cymru ar ei phen ei hun yn hyn o beth, gan fod cenhedloedd eraill y DU yn defnyddio dulliau tebyg.  

Roedd y trefniadau asesu amgen yn darparu cymaint o hyblygrwydd â phosibl, i gydnabod bod gan wahanol ddysgwyr wahanol brofiadau dysgu ac felly ni fyddai'n deg iddynt gwblhau'r un asesiadau ag y byddent fel arfer yn ymgymryd â hwy wrth sefyll arholiadau. Roedd angen rhoi hyblygrwydd i ysgolion a cholegau ddewis yr asesiadau ar gyfer eu myfyrwyr. Yn y modd hwn gallent ddewis asesiadau a oedd yn ymdrin â chynnwys o’r agweddau hynny ar y cwrs a oedd wedi’u haddysgu.  

Darparwyd arweiniad cenedlaethol gennym ni a CBAC, i ysgolion a cholegau gynllunio dull a oedd yn iawn iddyn nhw a'u dysgwyr. Roedd angen iddynt benderfynu pa dystiolaeth i'w defnyddio i roi barn ar raddau, gan gydbwyso tystiolaeth o asesiadau blaenorol ac asesiadau newydd. 

Daeth y sector addysg ynghyd i gefnogi dysgwyr 

Mae ysgolion a cholegau wedi bod yn flaenllaw wrth gyflawni'r trefniadau amgen ac wedi ymateb yn gyflym i ddarparu asesiadau a pharhau i addysgu. Rydym yn gwybod ei bod wedi bod yn dasg anodd iawn a diolchwn i athrawon, darlithwyr a phawb arall sy'n ymwneud ag ysgolion a cholegau am weithio mor galed i gyflawni'r asesiadau mewn amgylchiadau anodd iawn. 

Gwnaed addasiadau i rai cymwysterau galwedigaethol 

Dyfarnwyd Graddau wedi’u Pennu gan Ganolfannau i ddysgwyr ledled Cymru am gymwysterau galwedigaethol sydd fel TGAU, UG a Safon Uwch. Roedd trefniadau amgen ar gyfer dyfarnu cymwysterau galwedigaethol eraill a oedd yn gofyn am arddangos sgiliau ymarferol ac nad ydynt fel TGAU, UG, Safon Uwch. Am fwy o wybodaeth.  

Mae patrwm cyffredinol y canlyniadau cenedlaethol yn wahanol eleni 

Eleni, mae canlyniadau cenedlaethol yn uwch na blynyddoedd arholiadau arferol. Mae'n anodd cyflwyno graddau arholiad heb arholiadau ac roedd y trefniadau amgen yn caniatáu i ysgolion a cholegau gymryd agwedd hyblyg tuag at asesiadau i adlewyrchu'r heriau digynsail yr oedd dysgwyr wedi'u hwynebu.  

Mae ysgolion a cholegau wedi rheoli'r dasg heriol o wneud penderfyniadau graddio sydd mor deg â phosibl o dan yr amgylchiadau i'w dysgwyr. Bydd gwahaniaethau mewn canlyniadau cenedlaethol eleni yn adlewyrchu fod popeth yn wahanol.    Rydym wedi ysgrifennu blog sy'n darparu cyd-destunau a manylion pellach.  

Bydd arholiadau gydag addasiadau asesu yn haf 2022, ar yr amod na fydd aflonyddwch sylweddol pellach

Gwnaethom gadarnhau ym mis Mawrth y byddai arholiadau’n mynd yn eu blaen yn haf 2022 ac y byddai addasiadau asesu addas yn cael eu rhoi ar waith gan CBAC, i adlewyrchu’n deg lefel yr aflonyddwch y mae dysgwyr yn ei wynebu. Ar ôl ymgynghori ag athrawon, mae CBAC wedi gwneud yr addasiadau angenrheidiol.  Rhannwyd y rhain gydag ysgolion a cholegau a byddant ar gael i'r cyhoedd ym mis Medi.   

Rydym yn ystyried pa drefniadau amgen a fyddai’n cael eu rhoi ar waith pe bai’r pandemig yn parhau i gael effaith sylweddol ar addysgu a dysgu yn ystod y flwyddyn academaidd nesaf. Byddwn yn hysbysu ysgolion a cholegau am drefniadau wrth gefn yn gynnar yn nhymor yr hydref, fel eu bod yn barod i'w gweithredu os oes angen.